12’nci Yargı Paketi TBMM Genel Kurulu’nda Kabul Edildi: İşte Yeni Düzenlemeler

ANKARA / TEKHA

TBMM Genel Kurulu, kamuoyunda “12’nci Yargı Paketi” olarak bilinen “Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”ni görüşmek üzere toplandı. Gündem dışı konuşmalar, milletvekillerinin birer dakikalık açıklamaları, grup başkanvekillerinin değerlendirmeleri ve siyasi parti gruplarının sunduğu önergelerin ardından teklifin görüşmelerine geçildi. Genel Kurulda yapılan oylama sonucunda kanun teklifi kabul edilerek yasalaştı.

Yeni kanun kapsamında, miras yoluyla edinilen ya da ortaklar dışında üçüncü kişilerin mülkiyet hakkının bulunmadığı gayrimenkullerin satışı için düzenlenen açık artırmaların birinci aşaması sadece malik olan mirasçılar arasında gerçekleştirilecek. Bu özel artırma usulü yalnızca bir defaya mahsus uygulanacak.

Elektronik satış ortamındaki ilanlarda, satış talep eden ve artırmaya katılmak isteyen alacaklıların, artırma süresinin bitiminden önceki gün icra dairesine müracaat etmeleri durumunda alacakları teminat tutarı kadar miktar kendilerinden talep edilmeyecek. Hazine ise teminat gösterme yükümlülüğünden muaf tutulacak. Elektronik ortamdaki tekliflerde haczedilen malın değerinin yüzde 50’si, ortaklığın giderilmesi satışlarında ise birinci artırmanın sadece hissedar mirasçılar arasında yapıldığı durumlarda muhammen bedelin yüzde 100’ü esas alınacak.

Noterlik İşlemlerinde Yeni Dönem Başlıyor

Kabul edilen yasayla Noterlik Kanunu’nda önemli değişiklikler yapılıyor. Noterlik bünyesindeki evrak ve defterler; mahkemeler, sulh ceza hakimlikleri, cumhuriyet başsavcılıkları ve resmi daireler tarafından incelenebilecek. İlgili yargı mercilerinin noterlik evrakının aslını talep etmesi durumunda, noter belgenin bir örneğini çıkarıp aslına uygunluğunu onaylayacak. Onaylanan bu örnek noterlikte saklanırken, evrakın aslı ilgili kuruma iletilecek.

Yetkili kurumların onaylı örnek istemesi durumunda ise noterler, evrakın aslını güvenli elektronik imza ile tarayarak dijital ortamda gönderecek. Dijital gönderim imkanı olmayan hallerde fiziki onaylı örnek gönderilecek. Bu işlemler için yevmiye numarası verilmezken; posta ve tarifeli yol masrafları hariç harç, vergi ve değerli kağıt ücreti gibi hiçbir ad altında ödeme alınmayacak.

İdari Yargıda Tek Hakimle Bakılacak Davalar Genişletildi

Danıştay bünyesindeki daire sayısının 10’a düşürülmesine ilişkin daha önce tanınan 10 yıllık süre, yapılan düzenlemeyle 4 yıl daha uzatıldı. Böylece daire sayısının korunması sağlandı. Ayrıca boşalan her iki üyelik yerine bir üye seçilmesi uygulaması 2030 yılına kadar ertelendi.

İdare ve vergi mahkemelerindeki yargılama usullerinde de değişikliğe gidildi. Düzenleyici işlemlere karşı açılanlar hariç olmak üzere; 486 bin lirayı aşmayan idari işlemlere karşı açılan iptal ve tam yargı davaları tek hakimle çözülecek. Öğrencilerin uzaklaştırma ve ilişik kesme cezaları dışındaki disiplin, sınıf geçme, not tespiti, yurt, kredi ve burs işlemleri ile kamu görevlilerinin geçici görevlendirme, yolluk, lojman ve izin davalarına idare mahkemesi hakimlerinden biri tek başına bakacak. Vergi mahkemelerinde de 486 bin lirayı aşmayan uyuşmazlıklar tek hakimle karara bağlanacak.

Bölge İdare Mahkemelerine Yeni Kurallar

Bölge İdare Mahkemeleri, ilk derece mahkemelerinin usule ilişkin verdiği nihai kararlar ile ilk inceleme kararlarının kaldırılmasına ve dosyanın geri gönderilmesine kesin olarak karar verecek. Keşif, bilirkişi incelemesi veya duruşma yapılması gerekirken bu işlemler yapılmadan karar verilen durumlarda ise Bölge İdare Mahkemesi eksikliği kendisi tamamlayarak uyuşmazlığı karara bağlayacak. Bu hallerin dışında kararın kaldırılarak dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesi yönünde karar tesis edilemeyecek.

İstinaf kanun yolu incelemesi neticesinde Bölge İdare Mahkemesinin ilk derece mahkemesi kararını kaldırarak yeniden verdiği kararlar, tebliğden itibaren 30 gün içinde Danıştay’da temyiz edilebilecek.

Adli Tıp Kurumu kanunundaki değişiklikle de ihtisas kurulu başkan ve üyeliklerine atanabilmek için tıpta, diş hekimliğinde uzmanlık belgesine veya alanında doktora derecesine sahip olma şartı getirildi. Bu kadrolar ile grup başkanları ve ihtisas dairesi başkanlarının görev süresi 4 yıl olarak belirlendi.

Gereksiz Bilirkişi Raporu İsteyen Yargı Mensuplarına Ceza

Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararları doğrultusunda adli ve idari yargı hakim ve savcı yardımcılarına hukuki konulara ilişkin özel eğitimler verilecek. Yazılı sınavlarda bu eğitim müfredatından sorular sorulacak ve değerlendirme 100 tam puan üzerinden yapılacak.

Sözlü sınavlarda ise adayların mevzuat, içtihat, mesleki yeterlilik, ifade yeteneği, temsil kabiliyeti ve Türkçe kullanım becerileri ölçülecek. Hakimlik ve savcılık mesleğinin gerektirdiği genel hukuki bilgiyle çözülmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvuran hakim ve savcılara uyarma cezası uygulanacak.

Belirsiz Alacak Davası Kaldırıldı

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda yer alan “Belirsiz alacak davası” hükmü tamamen yürürlükten kaldırıldı. Alacağın bir kısmının dava edildiği durumlarda talep edilen miktar, tahkikat aşaması sona erene kadar bir defaya mahsus olmak üzere artırılabilecek. Bu durumda zamanaşımı, artırılan kısım yönünden de dava tarihinden itibaren kesilecek.

Duruşmalar arasındaki süre 3 ayı geçemeyecek. Bilirkişi incelemesinin uzaması veya istinabe gibi zorunlu hallerde hakim gerekçe göstererek daha uzun bir süre tayin edebilecek. Duruşmalara ses ve görüntü nakli yoluyla uzaktan katılanlar hakkında; ikrar, yemin, davadan feragat, kabul ve sulh durumları hariç olmak üzere ıslak imzaya ilişkin hükümler uygulanmayacak. Bu düzenleme yayım tarihinden 3 ay sonra yürürlüğe girecek.

IBAN Paylaşımına Ceza İndirimi Düzenlemesi

Kamuoyunda “IBAN mağdurları” olarak bilinen, haksız kazanç sağlamak amacıyla banka hesap bilgilerini başkalarına kullandıran kişilere yönelik yeni bir ceza rejimi belirlendi. Dolandırıcılık veya nitelikli dolandırıcılık suçlarına iştirakin; banka hesabı, kredi kartı, aracı kurum, ödeme hizmeti veya kripto varlık hesabı bilgilerini başkasına vermek eylemiyle sınırlı kalması durumunda verilecek ceza yarı oranında düşürülecek.

Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce bu suçlardan mahkum olup dosyası temyiz veya istinaf aşamasında olan sanıkların dosyaları hakkında bozma kararı verilerek ilk derece mahkemelerine iade edilecek. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığındaki dosyalar da ilgili mahkemelere gönderilecek.

Meclis Başkanvekili Pervin Buldan, kanun teklifinin kabul edilmesinin ardından birleşimi 21 Temmuz Salı günü toplanmak üzere kapattı.